Ngành tôm cần chuyển từ tăng trưởng dựa vào mở rộng diện tích sang nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị bằng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Gia tăng giá trị cho con tôm Việt Nam

Ngày 2/11, tại TP. Cần Thơ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công an (Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương) tổ chức Hội nghị “Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp – khu vực phía Nam”.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng và Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Bộ Công an đồng chủ trì Hội nghị.

Hội nghị đã thu hút gần 500 đại biểu, đại diện các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, hợp tác xã, hiệp hội ngành hàng và tổ chức quốc tế.

Phát biểu tại Hội nghị, ông Mai Văn Hoàng, Chủ tịch Hiệp hội Tôm Việt Nam, đồng thời cũng là Chủ tịch Tập đoàn GrowMax cho biết, 9 tháng đầu năm 2026, tổng sản lượng tôm Việt Nam đạt 1,07 triệu tấn, tăng trưởng 7,1 % so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, ĐBSCL đóng góp khoảng 935.000 tấn, chiếm 87,1% tổng sản lượng cả nước.

Cùng kỳ, kim ngạch xuất khẩu tôm đạt 3,75 tỷ USD, tăng 11% so với năm trước. Chiếm 41,2% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản, tôm tiếp tục giữ vai trò là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của ngành.

Theo ông Hoàng, ngành tôm không chỉ đóng góp quan trọng vào kim ngạch xuất khẩu mà còn tạo sinh kế cho khoảng 3 triệu người, gắn với hoạt động của các hợp tác xã, doanh nghiệp tại nhiều địa phương ven biển, đặc biệt là vùng ĐBSCL.

Giai đoạn 2021-2026, ngành tôm đã đạt nhiều tiến bộ trong chọn tạo và kiểm soát chất lượng giống, dinh dưỡng và thức ăn, quan trắc môi trường, công nghệ nuôi thâm canh, chế biến và truy xuất nguồn gốc. Nhiều cơ sở sản xuất từng bước ứng dụng cảm biến, tự động hóa, phần mềm quản lý cùng công nghệ xử lý, tái sử dụng nước, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.

Tuy nhiên, việc ứng dụng khoa học, công nghệ vẫn chưa đồng đều; sản xuất còn phân tán, chi phí đầu vào và nguy cơ dịch bệnh ở mức cao. Dữ liệu giữa các khâu từ sản xuất giống, thức ăn, nuôi trồng đến chế biến chưa được kết nối, liên thông.

Bên cạnh đó, một bộ phận người nuôi còn gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn, hạ tầng điện, nước, công nghệ phù hợp và dịch vụ tư vấn kỹ thuật. Trong khi đó, các thị trường xuất khẩu ngày càng đặt ra yêu cầu khắt khe về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường và trách nhiệm trong sản xuất.

Thực tế này đòi hỏi ngành tôm phải đổi mới mô hình tăng trưởng, lấy khoa học, công nghệ và hiệu quả kinh tế làm nền tảng thay vì chủ yếu dựa vào mở rộng diện tích nuôi.

“Điều đó đặt ra yêu cầu chuyển từ tăng trưởng chủ yếu dựa vào mở rộng diện tích sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất sinh học, đánh giá bằng hiệu quả kinh tế, thông qua sản lượng cao hơn, trọng lượng lớn hơn, chất lượng tốt hơn và chế biến sâu, gia tăng giá trị cho con tôm Việt”, ông Hoàng nhấn mạnh.

6 nhóm giải pháp, 5 kiến nghị trọng tâm

Để thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong ngành tôm, ông Mai Văn Hoàng đề xuất 6 nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, xây dựng chương trình khoa học và công nghệ trọng điểm riêng cho ngành tôm, tập trung giải quyết những bài toán có thể đo lường cụ thể, như tỷ lệ sống, hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR), tốc độ tăng trưởng (ADG), chi phí sản xuất trên mỗi kg tôm thương phẩm, tỷ lệ tái sử dụng nước, hiệu quả kiểm soát dịch bệnh và khả năng truy xuất dữ liệu.

Thứ hai, ưu tiên nghiên cứu chọn tạo giống, kiểm soát chất lượng tôm giống, dinh dưỡng chính xác, thức ăn chức năng, vi sinh và các giải pháp phòng bệnh dựa trên bằng chứng khoa học. Đồng thời, xây dựng mạng lưới thử nghiệm tại nhiều vùng sinh thái, bảo đảm đánh giá khách quan hiệu quả công nghệ trước khi nhân rộng.

Thứ ba, phát triển các vùng nuôi công nghệ cao với hạ tầng dùng chung, hệ thống cấp, thoát nước riêng biệt, công nghệ xử lý tuần hoàn và quan trắc tự động. Đặc biệt, chuyển từ phương thức xử lý, điều trị khi phát sinh dịch bệnh sang quản lý chủ động, kết hợp cảnh báo sớm với các giải pháp phòng ngừa.

Thứ tư, xây dựng nền tảng dữ liệu số ngành tôm theo nguyên tắc kết nối, chia sẻ có kiểm soát; thống nhất bộ dữ liệu tối thiểu về giống, thức ăn, nhật ký nuôi, môi trường, dịch bệnh, thu hoạch và truy xuất nguồn gốc, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin và quyền lợi hợp pháp của các chủ thể tham gia.

Thứ năm, tổ chức lại chuỗi giá trị ngành tôm trên cơ sở tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp sản xuất giống, thức ăn, chế phẩm, người nuôi, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu. Các mối liên kết cần được thiết lập bằng hợp đồng minh bạch, gắn với dịch vụ kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng và cơ chế phân chia lợi ích hài hòa.

Thứ sáu, đẩy mạnh hợp tác giữa viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và địa phương; chú trọng đào tạo đội ngũ kỹ thuật viên, cán bộ quản lý vùng nuôi và nhân lực dữ liệu. Đồng thời, xây dựng cơ chế hỗ trợ thử nghiệm, chuyển giao và thương mại hóa các công nghệ do doanh nghiệp Việt Nam nghiên cứu, phát triển.

Trên cơ sở các nhóm giải pháp này, Chủ tịch Hiệp hội Tôm Việt Nam đưa ra 5 kiến nghị nhằm tạo chuyển biến thực chất trong ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số của ngành.

Một là, giao cơ quan đầu mối xây dựng Chương trình khoa học, công nghệ và chuyển đổi số ngành tôm giai đoạn 2026 – 2030, với mục tiêu, nguồn ngân sách và các chỉ số đánh giá cụ thể.

Hai là, lựa chọn một số vùng nuôi trọng điểm tại ĐBSCL để thí điểm mô hình chuỗi giá trị số và vùng nuôi tuần hoàn, làm cơ sở đánh giá, hoàn thiện và nhân rộng.

Ba là, xây dựng cơ chế tín dụng và hỗ trợ đầu tư hạ tầng điện, nước, xử lý môi trường, hệ thống quan trắc và phòng, chống dịch bệnh, tạo điều kiện để người nuôi và doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới.

Bốn là, hình thành cơ chế đặt hàng nghiên cứu, đồng tài trợ công – tư và đánh giá độc lập kết quả ứng dụng, bảo đảm các nhiệm vụ khoa học, công nghệ gắn với nhu cầu thực tiễn sản xuất.

Năm là, xây dựng chuẩn dữ liệu và lộ trình truy xuất nguồn gốc phù hợp với từng quy mô sản xuất, tạo nền tảng kết nối thông tin trong toàn chuỗi giá trị ngành tôm.

Những đề xuất này hướng tới mục tiêu đưa khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trở thành động lực nâng cao năng suất, kiểm soát rủi ro, giảm chi phí sản xuất và gia tăng giá trị cho con tôm Việt Nam, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.

GrowMax giới thiệu công nghệ dinh dưỡng tiên tiến cho ngành tôm

Tại khu vực trưng bày trong khuôn khổ Hội nghị, GrowMax giới thiệu các dòng thức ăn chức năng được nghiên cứu, phát triển nhằm giải quyết những thách thức trong thực tiễn nuôi tôm. Nổi bật là các giải pháp dinh dưỡng chuyên biệt hỗ trợ kiểm soát bệnh mờ đục hậu ấu trùng (TPD), bệnh vi bào tử trùng trên tôm (EHP), hội chứng phân trắng, lỏng ruột; đồng thời tăng cường sức đề kháng, thúc đẩy tăng trưởng, cải thiện màu sắc và chất lượng tôm thương phẩm.

Một trong những điểm nhấn công nghệ là GROW MASTER, dòng thức ăn vi hạt thế hệ mới ứng dụng công nghệ MICRO CORE™, thể hiện nỗ lực tiên phong của GrowMax trong nghiên cứu, sản xuất thức ăn vi hạt công nghệ cao tại Việt Nam và Đông Nam Á.

Với kích thước vi hạt siêu nhỏ, đồng đều, GROW MASTER giúp tôm dễ bắt mồi, hấp thu dinh dưỡng hiệu quả ngay từ đầu vụ nuôi; hỗ trợ phát triển đường ruột và gan tụy, tăng sức đề kháng, nâng cao tỷ lệ sống và tốc độ tăng trưởng.

Dù mới được giới thiệu ra thị trường, sản phẩm đã ghi nhận những phản hồi tích cực từ người nuôi. Đây không chỉ là bước tiến trong ứng dụng công nghệ dinh dưỡng tiên tiến mà còn thể hiện nỗ lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ của GrowMax, hướng tới nâng cao hiệu quả sản xuất và giá trị kinh tế cho ngành tôm Việt Nam./.